نشست تخصصی و هم‌اندیشی معاون آموزش مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران با حضور مدیران و معاونان آموزش مدارس علمیه خواهران استان تهران با محوریت «تبیین رویکردهای تحولی، ارتقای کیفیت آموزشی و در‌هم‌تنیدگی ارگانیک ارکان تربیت حوزوی» برگزار شد.
معاون آموزش مرکز مدیریت در این گردهمایی با گرامیداشت تلاش‌های مدیران و معاونان آموزش به عنوان طلایه‌داران خط مقدم تعلیم و تربیت، به تشریح ضرورت‌های دوره جدید مدیریتی پرداخت و تأکید کرد: در دهه‌های گذشته، حوزه علمیه خواهران مسیر توسعه کمی مدارس، مقاطع و جذب طلاب را با موفقیت پشت سر گذاشته است؛ اما امروز بر اساس اسناد بالادستی و سند چشم‌انداز افق ۱۴۱۴، کیفیت‌گرایی و رشد متوازن، یک تکلیف الزام‌آور و مبنای سیاست‌گذاری‌های کلان حوزه است.
کیفیت؛ تکلیفی الزام‌آور در مسیر مرجعیت علمی و افق تمدنی
وی با تبیین مفهوم واقعی کیفیت در نظام تعلیم و تربیت حوزوی اظهار داشت: کیفیت به معنای مفاهیم انتزاعی یا انضباط شکلی و صِرف برگزاری منظم کلاس و نمره‌گذاری نیست؛ بلکه کیفیت حقیقی در عمق فهم، توان تحلیل، تسلط بر منطق استنباط و کارآمدی طلبه در پاسخگویی به نیازهای دینی جامعه و مسائل نظام اسلامی تجلی می‌یابد.
وی افزود: در سند چشم‌انداز، حوزه علمیه خواهران به عنوان نهادی مرجع در فهم، تبیین و ترویج اندیشه اسلامی به‌ویژه در عرصه زن و خانواده تعریف شده است؛ تحقق این مرجعیت علمی و افق تمدنی در گرو خروج از روزمرگی و حرکت به سمت روش‌مندی، تولید علم و نظریه‌پردازی است.
دیدگاه «در‌هم‌تنیدگی ارگانیک»؛ علاج تفکیک‌های ساختاری
معاون آموزش مرکز مدیریت با اشاره به آسیب‌های جداسازی جزیره‌ای مأموریت‌ها تصریح کرد: تفکیک ساختاری معاونت‌های آموزش، پژوهش و فرهنگی در ستاد صرفاً برای انضباط اداری است، اما سرایت دادن این تفکیک به ساحت وجودی طلبه یک خطای بنیادی است؛ زیرا طلبه یک کل منسجم و واحد است. علم بدون تهذیب به غرور و حجاب علمی می‌انجامد و آموزش بدون پژوهش طلبه را در دام حافظه‌محوری و تکرار محبوس می‌سازد.
وی دیدگاه «در‌هم‌تنیدگی ارگانیک آموزش، پژوهش و تهذیب» را نسخه راهبردی تحول دانست و تأکید کرد: این سه ساحت مانند اندام‌های یک پیکر واحدند. در سطح مدرسه، مدیران و معاونان آموزش کانون اتصال و هم‌افزایی این سه رکن هستند و برنامه درسی باید به گونه‌ای راهبری شود که روح پژوهشگری و زیست اخلاقی در دل کلاس درس و فرایند آموزش جاری گردد.
گذار از «حافظه‌محوری» به «آموزش پژوهش‌محور و تولید علم»
معاون آموزش با بازخوانی مأموریت‌های حوزه‌های علمیه خواهران در زمینه استنباط، نظریه‌پردازی و احیای الگوی زن مسلمان گفت: پاسخ به مسائل نوپدید و شبهات معاصر عرصه زن و خانواده با حفظیات و محفوظات صِرف ممکن نیست. کلاس درس باید از یک فضای انتقال یک‌سویه اطلاعات به «کارگاه اندیشه‌ورزی، تفکر انتقادی و حل مسئله» ارتقا یابد.
وی احیای سنت‌های اصیل حوزوی نظیر پیش‌مطالعه، مباحثه، تقریرنویسی، مناظره علمی و پرسشگری متن‌محور را ابزارهای اساسی آموزش پژوهش‌محور برشمرد و خاطرنشان کرد: پژوهش نباید به مثابه یک تکلیف جداگانه و حاشیه‌ای در انتهای نیم‌سال تحصیلی دیده شود، بلکه باید شیوه زیست علمی روزمره طلبه در دل درس‌ها باشد. همچنین حوزه‌های علمیه ضمن حفظ اصالت و سنت‌های حوزوی، با هوشمندی از فناوری‌های نوین، پایگاه‌های داده و ابزارهای تحلیل متن برای تعمیق پژوهش بهره خواهند برد.
نقش محوری استاد و ضرورت توانمندسازی اساتید
وی کیفیت یادگیری طلاب را در گرو توانمندی اساتید دانست و گفت: استادی که خود پژوهشگر و اندیشه‌ورز نباشد، نمی‌تواند طلبه‌ای پرسشگر و صاحب تحلیل تربیت کند. بازطراحی مهارت‌های تدریس، تغییر رویکرد اداره کلاس از استادمحوری به کلاس فعال و گفت‌وگومحور، و نیز استعدادسنجی دقیق طلاب و هدایت هدفمند آنان در گرایش‌های تخصصی (فقه، تفسیر، کلام، زن و خانواده و...) از رسالت‌های کلیدی است که با همکاری مدارس و ستاد محقق خواهد شد.
استماع دیدگاه‌ها و گفت‌وگوی صریح با مدیران مدارس
بر اساس این گزارش، در بخش دوم این نشست، مدیران و معاونان آموزش مدارس علمیه خواهران استان تهران در
فضایی شفاف و تعاملی به بیان نقطه‌نظرات، دغدغه‌ها و موانع اجرایی در مدارس پرداختند. لزوم تنوع‌بخشی به شیوه‌های ارزشیابی متناسب با اقتضائات پژوهشی، بازنگری در سرفصل‌ها و حجم متون درسی متناسب با زمان آموزشی، باز بودن دست اساتید در بارم‌بندی فعالیت‌های پژوهشی و فرهنگی، و لزوم انسجام‌بخشی بیشتر به دستورالعمل‌های ستادی از مهم‌ترین مباحث مطرح‌شده از سوی مدیران صف بود.
معاون آموزش مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران در پایان با استقبال از پیشنهادات کاربردی مدیران مدارس تأکید کرد: مسیر تحول کیفی یک فرایند دوطرفه میان ستاد و صف است. معاونت آموزش با نگاهی واقع‌بینانه، اصلاح نظام ارزشیابی، متناسب‌سازی متون، انعطاف‌بخشی هدفمند به فرایندهای آموزشی مدارس و توانمندسازی مهارتی اساتید را با جدیت در دست پیگیری دارد تا بستر هم‌افزایی حداکثری و تحقق تربیت جامع حوزوی در تراز انقلاب اسلامی فراهم آید.
